Wodór geologiczny, nazywany również naturalnym lub białym, może w przyszłości stać się nowym źródłem surowca dla przemysłu i energetyki. Potencjał tej technologii analizują już duże koncerny energetyczne. 15 października 2026 r. japońska firma JERA poinformowała o inwestycji w amerykańską spółkę Koloma, która rozwija technologie poszukiwania i wydobycia wodoru występującego naturalnie pod powierzchnią Ziemi. Czy ten surowiec będzie tańszą alternatywą dla wodoru produkowanego przemysłowo? Odpowiedź zależy przede wszystkim od możliwości znalezienia odpowiednich złóż, ich wydobycia oraz kosztów całego łańcucha dostaw.

JERA inwestuje w Koloma. Dlaczego wodór geologiczny przyciąga uwagę?

Obecnie wodór wykorzystywany w przemyśle jest pozyskiwany przede wszystkim z paliw kopalnych lub produkowany w procesie elektrolizy wody. Każda z tych metod ma inne wymagania technologiczne, koszty i wpływ na środowisko. Wodór geologiczny stanowi odmienną możliwość: zamiast wytwarzać go w instalacji przemysłowej, można próbować pozyskiwać gaz, który powstał naturalnie w procesach zachodzących pod powierzchnią Ziemi.

Zainteresowanie tym kierunkiem nie oznacza, że elektroliza przestanie być potrzebna. Pokazuje natomiast, że firmy energetyczne poszukują dodatkowych sposobów zapewnienia dostaw wodoru. Przykładem inwestycji w produkcję tego surowca jest również budowa elektrolizera dla Rafinerii Gdańskiej. Rozwój różnych technologii może w przyszłości pozwolić dopasować sposób pozyskiwania wodoru do lokalnych warunków, dostępnej energii i potrzeb odbiorców.

15 października 2026 r. JERA poinformowała o inwestycji w Koloma, amerykańską spółkę z siedzibą w Denver, rozwijającą rozwiązania związane z poszukiwaniem wodoru geologicznego. Zaangażowanie realizowane jest za pośrednictwem JERA Ventures, funduszu inwestycyjnego koncernu. Podawana zdolność inwestycyjna funduszu wynosi 300 mln USD, ale nie jest to kwota ujawnionej inwestycji w Koloma. Spółka Koloma pozyskała łącznie ponad 400 mln USD od inwestorów, co należy odróżnić od wartości pojedynczej transakcji JERA.

Jak powstaje wodór geologiczny?

Wodór geologiczny może powstawać w wyniku kilku procesów zachodzących naturalnie w skorupie ziemskiej. Jednym z nich jest serpentynizacja, czyli reakcja wody z określonymi skałami i minerałami, w tym bogatymi w żelazo. W odpowiednich warunkach reakcje te mogą prowadzić do uwalniania wodoru. Innym mechanizmem jest radioliza wody, w której energia pochodząca z naturalnego rozpadu pierwiastków promieniotwórczych przyczynia się do rozkładu cząsteczek wody.

Samo powstawanie wodoru nie gwarantuje jednak istnienia złoża nadającego się do eksploatacji. Gaz musi być obecny w odpowiedniej ilości i warunkach geologicznych, które pozwalają na jego gromadzenie oraz ewentualne wydobycie. Znaczenie mają między innymi budowa skał, migracja gazu, szczelność struktur geologicznych i możliwość utrzymania akumulacji przez dłuższy czas.

Dlatego w poszukiwaniach wodoru geologicznego istotne są badania geologiczne i geochemiczne, metody geofizyczne, modelowanie struktur podziemnych oraz odwierty rozpoznawcze. Rozwijane technologie mogą ułatwić wskazywanie obszarów perspektywicznych, ale nie eliminują ryzyka, że poszukiwania nie doprowadzą do odkrycia ekonomicznie użytecznego złoża.

Co oznacza szacunek 5,6 biliona ton wodoru?

W analizach potencjału wodoru geologicznego często przywoływany jest model U.S. Geological Survey (USGS), według którego globalne ilości wodoru znajdującego się w skorupie ziemskiej mogą być bardzo duże. Wartość około 5,6 biliona ton jest szacunkiem modelowym odnoszącym się do wodoru występującego w środowisku geologicznym, a nie potwierdzonym bilansem złóż gotowych do komercyjnego wydobycia.

To rozróżnienie ma zasadnicze znaczenie. Część wodoru może znajdować się w miejscach, do których dostęp jest technicznie trudny lub ekonomicznie nieuzasadniony. Nie wszystkie zasoby muszą też występować w koncentracjach pozwalających na ich wydobycie. Z tego powodu nie można zakładać, że określony procent globalnego szacunku będzie dostępny dla rynku ani że wystarczy on na konkretną liczbę lat światowego zapotrzebowania.

Mimo tych zastrzeżeń skala szacowanych zasobów uzasadnia dalsze badania. Jeśli kolejne projekty potwierdzą występowanie odpowiednio dużych, dostępnych złóż, wodór geologiczny może stać się uzupełnieniem istniejących metod pozyskiwania surowca. Na obecnym etapie kluczowe jest jednak przejście od modelowych szacunków do potwierdzonych danych z konkretnych lokalizacji.

Wodór szary, zielony i geologiczny – czym różnią się te rozwiązania?

Ocena potencjału wodoru geologicznego wymaga porównania go z innymi sposobami pozyskiwania wodoru. Nie ma jednak jednego kosztu ani jednego wskaźnika emisji, który byłby właściwy dla wszystkich projektów. Wyniki zależą między innymi od cen energii i gazu, lokalizacji, skali instalacji, technologii, infrastruktury oraz przyjętych granic analizy cyklu życia.

Rodzaj wodoru Sposób pozyskiwania Najważniejsze zalety Główne ograniczenia
Wodór szary Najczęściej reforming parowy gazu ziemnego bez wychwytywania większości powstającego CO₂ Rozwinięte technologie i istniejące zastosowania przemysłowe Emisje gazów cieplarnianych oraz zależność od paliw kopalnych
Wodór zielony Elektroliza wody z wykorzystaniem energii odnawialnej Możliwość ograniczenia emisji związanych z produkcją wodoru Koszt i dostępność energii elektrycznej, nakłady inwestycyjne oraz wykorzystanie instalacji
Wodór geologiczny Poszukiwanie i wydobycie wodoru występującego naturalnie pod ziemią Potencjalnie mniejsze zapotrzebowanie na energię do samego wytwarzania wodoru Niepewność dotycząca złóż, kosztów wydobycia, skali produkcji i wpływu na środowisko

Na tym etapie nie ma podstaw, aby przypisywać wszystkim projektom wodoru geologicznego jeden docelowy koszt wydobycia lub konkretny poziom emisji. Wymaga to danych dotyczących rzeczywistych odwiertów, uzysku gazu, oczyszczania, sprężania, transportu i ewentualnego przetwarzania. Rzetelne porównanie powinno również uwzględniać emisje w całym cyklu życia, a nie tylko sam moment pozyskania surowca.

Strategia JERA i znaczenie wodoru dla energetyki

JERA rozwija strategię transformacji energetycznej, której jednym z celów jest osiągnięcie zerowej emisji netto CO₂ do 2050 r. Wodór i amoniak są rozpatrywane jako paliwa, które mogą odegrać rolę w przyszłym systemie energetycznym, między innymi w zastosowaniach związanych z wytwarzaniem energii. Ich wykorzystanie zależy jednak od dostępności surowca, kosztów, infrastruktury i spełnienia wymagań środowiskowych.

Inwestycja w Koloma pozwala JERA analizować możliwości związane z rozwojem wodoru geologicznego. Nie oznacza jednak, że koncern zagwarantował sobie dostawy taniego surowca ani że projekt zapewni bezpieczeństwo energetyczne Japonii. Na takie wnioski jest za wcześnie: konieczne będzie potwierdzenie zasobów, wykonalności wydobycia i ekonomiki przedsięwzięcia.

Równolegle rozwijane są inne technologie wodorowe. Przykładem działań na rynku europejskim jest inwestycja ORLEN w innowacyjne technologie produkcji wodoru. Różne ścieżki technologiczne mogą w przyszłości pełnić odmienne funkcje – w zależności od lokalnych zasobów, potrzeb przemysłu oraz warunków ekonomicznych.

Bariery wydobycia i komercjalizacji wodoru naturalnego

Jednym z najważniejszych wyzwań jest lokalizacja odpowiednich akumulacji wodoru. Potrzebne są metody, które pomogą rozpoznawać obszary perspektywiczne, oceniać budowę geologiczną i ograniczać ryzyko nieudanych odwiertów. Wykorzystanie danych geofizycznych, analiz geochemicznych i modeli komputerowych może usprawnić poszukiwania, lecz ich skuteczność musi zostać potwierdzona w praktyce.

Drugim wyzwaniem jest wydobycie i przygotowanie gazu do wykorzystania. Wodór ma małą cząsteczkę, co stawia wysokie wymagania wobec szczelności instalacji i materiałów używanych w urządzeniach oraz rurociągach. W zależności od parametrów gazu mogą być również potrzebne procesy jego oczyszczania, sprężania i przygotowania do transportu.

Transport do odbiorców przemysłowych może wymagać odpowiedniej infrastruktury, a jej budowa generuje dodatkowe koszty. Alternatywą w niektórych zastosowaniach może być przekształcanie wodoru w inny nośnik, na przykład amoniak. Takie rozwiązanie również wymaga energii, infrastruktury i oceny opłacalności całego łańcucha dostaw.

Nie można też automatycznie uznawać wodoru geologicznego za paliwo bezemisyjne lub odnawialne. Ocena jego wpływu na klimat powinna obejmować między innymi emisje związane z odwiertami, przygotowaniem gazu, jego transportem oraz ewentualnym uwalnianiem do atmosfery. Znaczenie ma również tempo naturalnego powstawania wodoru w danym środowisku, którego nie należy zakładać bez odpowiednich danych.

Czy wodór geologiczny zmieni rynek energii?

Wodór geologiczny jest obiecującym kierunkiem badań, ale jego znaczenie dla rynku będzie zależeć od wyników prac poszukiwawczych i pierwszych projektów wydobywczych. Duże szacunki globalnych zasobów wskazują na potencjał, lecz same w sobie nie dowodzą, że surowiec będzie dostępny w ilościach przemysłowych ani że jego cena okaże się niższa od kosztu innych metod pozyskiwania.

Inwestycja JERA w Koloma pokazuje, że duże firmy energetyczne są zainteresowane sprawdzeniem tej możliwości. Jeśli uda się potwierdzić odpowiednio duże złoża, opracować bezpieczne metody wydobycia i zbudować opłacalny łańcuch dostaw, wodór geologiczny może w przyszłości uzupełnić wodór produkowany z gazu ziemnego i w procesie elektrolizy. Na razie pozostaje jednak technologią, której potencjał komercyjny wymaga dalszej weryfikacji.

Materiały źródłowe