Pompa ciepła w 2027 roku: ceny, dotacje, nowe przepisy i wybór urządzenia

Rok 2027 może być ważny dla osób planujących zakup pompy ciepła. Z jednej strony program „Czyste Powietrze” ma wspierać spośród elektrycznych źródeł ogrzewania wyłącznie pompy ciepła. Z drugiej — od 1 stycznia 2027 roku unijne przepisy ograniczą wprowadzanie do obrotu części nowych pomp ciepła typu split wykorzystujących F-gazy o wyższym współczynniku GWP. Sprawdzamy, ile może kosztować inwestycja, jakie zasady dotacji warto śledzić i jak dobrać urządzenie do budynku, aby uniknąć kosztownych błędów.

Co zmienia się w 2027 roku?

Najważniejsza zmiana dla osób modernizujących dom dotyczy kierunku programu „Czyste Powietrze”. Po zakończeniu okresu przejściowego, czyli od 2027 roku, program ma wspierać spośród elektrycznych źródeł ogrzewania wyłącznie pompy ciepła.

W praktyce oznacza to, że kotły elektryczne, maty grzewcze czy grzejniki elektryczne nie powinny być traktowane jako równorzędne wobec pompy ciepła rozwiązania objęte wsparciem. To jednak nie przesądza o automatycznej dotacji na każdą pompę dostępną w sprzedaży.

Przed podpisaniem umowy z wykonawcą trzeba sprawdzić aktualny regulamin programu, poziom dofinansowania, wymagania dotyczące budynku, limity kosztów kwalifikowanych oraz obecność wybranego urządzenia na liście ZUM. Znaczenie mogą mieć również audyt energetyczny i dokumenty potwierdzające efekt modernizacji.

F-gazy od 2027 roku

Od 1 stycznia 2027 roku zacznie obowiązywać istotne ograniczenie wynikające z unijnego rozporządzenia F-gazowego. Dotyczy ono wprowadzania do obrotu nowych pomp ciepła typu split (powietrze–woda) o maksymalnej mocy znamionowej do 12 kW, jeżeli zawierają fluorowane gazy cieplarniane o współczynniku GWP wynoszącym co najmniej 150. Ograniczenie nie obejmuje w tym terminie pomp monoblokowych — to ważne rozróżnienie, bo obie konstrukcje bywają mylone.

GWP, czyli potencjał tworzenia efektu cieplarnianego, określa wpływ czynnika chłodniczego na klimat w porównaniu z dwutlenkiem węgla. Im niższa jego wartość, tym mniejszy jest potencjalny wpływ czynnika na ocieplenie klimatu w razie uwolnienia do atmosfery.

Zmiana nie oznacza zakazu używania pomp już zamontowanych w domach, a producenci mogą jeszcze sprzedawać i instalować urządzenia wprowadzone do obrotu przed 1 stycznia 2027 roku, nawet z zapasów magazynowych. Nie chodzi więc o wycofanie wszystkich urządzeń wykorzystujących R32 z dnia na dzień — ograniczenie dotyczy nowo produkowanych splitów w określonej klasie mocy.

W efekcie oferta nowych małych pomp typu split będzie musiała coraz częściej opierać się na czynnikach o niskim GWP. Klienci szukający już dziś alternatywy mogą rozważyć monobloki na propanie R290, których ten konkretny próg z 2027 roku nie obejmuje. Współczynnik GWP propanu wynosi 3. Dla porównania GWP czynnika R32 wynosi 675.

R290 czy R32?

Rodzaj czynnika chłodniczego ma znaczenie, ale nie powinien przesądzać o wyborze pompy. Równie ważne są parametry urządzenia przy niskiej temperaturze zewnętrznej, poziom hałasu, minimalna moc pracy, dostępność serwisu oraz jakość projektu instalacji. Warto jednak wiedzieć, że to właśnie segment splitów na R32 czeka wymuszona zmiana czynnika po 2027 roku, co może wpłynąć na dostępność i ceny tych urządzeń w kolejnych latach.

Cecha	Monoblok R290	Split R32
Układ chłodniczy	Zwykle fabrycznie szczelny w jednostce zewnętrznej	Połączenia chłodnicze wykonuje się podczas montażu
Czynnik chłodniczy	R290, GWP 3; czynnik palny	R32, GWP 675; fluorowany gaz cieplarniany
Instalacja wodna	Przewody z wodą lub roztworem glikolu prowadzone są do jednostki zewnętrznej	Woda pozostaje po stronie wewnętrznej budynku
Ochrona przed zamarzaniem	Wymaga odpowiedniego zabezpieczenia instalacji wodnej	Mniejsze ryzyko związane z wodą na zewnątrz
Temperatura zasilania	Zależy od konkretnego modelu i warunków pracy	Zależy od konkretnego modelu i warunków pracy
Montaż	Nie wymaga wykonywania połączeń chłodniczych na miejscu	Czynności przy układzie chłodniczym podlegają zasadom certyfikacji F-gazowej
Wpływ przepisów F-gazowych od 2027 r.	Nieobjęty progiem GWP ≥ 150 dla splitów do 12 kW	Nowe urządzenia z GWP ≥ 150 nie będą mogły być wprowadzane do obrotu

Nie należy zakładać, że każda pompa z R290 zapewni wysoką temperaturę zasilania bez użycia grzałki elektrycznej podczas każdego mrozu. Parametry trzeba sprawdzać w dokumentacji konkretnego modelu — szczególnie dla temperatury projektowej właściwej dla lokalizacji budynku.

Więcej o wymaganiach montażowych przeczytasz w naszym poradniku: montaż pompy ciepła monoblok — praktyczny przewodnik.

Ile może kosztować pompa ciepła?

Nie ma jednej prawidłowej ceny pompy ciepła dla domu jednorodzinnego. Koszt zależy od zapotrzebowania budynku na ciepło, rodzaju instalacji grzewczej, zakresu modernizacji, sposobu przygotowania ciepłej wody użytkowej oraz lokalnych cen wykonawstwa.

Na podstawie ofert dostępnych w 2026 roku można przyjąć, że kompletna instalacja powietrze–woda może kosztować około 35–60 tys. zł. Gruntowa pompa ciepła z odwiertami to zwykle wydatek rzędu 60–100 tys. zł lub więcej. Są to jednak wyłącznie widełki orientacyjne, a nie oficjalny cennik na 2027 rok.

Pozycja w ofercie	Pompa powietrze–woda	Pompa gruntowa
Pompa, sterownik i osprzęt	Główny koszt urządzenia	Zwykle wyższa cena samej jednostki
Dolne źródło	Powietrze atmosferyczne	Odwierty pionowe albo kolektor poziomy
Ciepła woda użytkowa	Zasobnik c.w.u. zwykle jest elementem instalacji	Zasobnik c.w.u. zwykle jest elementem instalacji
Hydraulika	Rury, zawory, filtry, naczynia i zabezpieczenia	Te same elementy plus układ dolnego źródła
Prace dodatkowe	Fundament, elektryka, odpływ skroplin, ewentualna modernizacja instalacji	Geologia, dojazd wiertnicy, odwierty, sondy i odtworzenie terenu
Największe ryzyko kosztowe	Zakres osprzętu i modernizacja instalacji odbiorczej	Warunki gruntowe, liczba odwiertów i ich głębokość

Podane ceny należy traktować jako brutto tylko wtedy, gdy oferta wyraźnie to wskazuje. Warto również sprawdzić, jaka stawka VAT została zastosowana oraz czy obejmuje cały zakres prac.

Dotacje do pomp ciepła w 2027 roku

Program „Czyste Powietrze”

Program „Czyste Powietrze” pozostaje podstawowym źródłem wsparcia dla właścicieli istniejących domów jednorodzinnych, którzy wymieniają nieefektywne źródło ciepła i poprawiają efektywność energetyczną budynku.

Wysokość dotacji zależy m.in. od dochodów, zakresu inwestycji oraz warunków określonych w aktualnym regulaminie. Znaczenie mają również wymagania dotyczące audytu energetycznego, dokumentacji powykonawczej i efektu energetycznego przedsięwzięcia.

Przed podpisaniem umowy z wykonawcą warto wykonać pięć kroków:

1. Sprawdź aktualny regulamin i dokumentację programu.
2. Ustal, do którego poziomu dofinansowania kwalifikuje się gospodarstwo domowe.
3. Zweryfikuj, czy inwestycja wymaga audytu energetycznego oraz świadectwa charakterystyki energetycznej.
4. Sprawdź dokładny wariant pompy na aktualnej liście ZUM.
5. Upewnij się, jakie faktury, protokoły i dokumenty będą potrzebne do rozliczenia dotacji.

Lista ZUM

Przy inwestycjach finansowanych z programu „Czyste Powietrze” trzeba zweryfikować urządzenie na Liście Zielonych Urządzeń i Materiałów, prowadzonej przez Instytut Ochrony Środowiska — Państwowy Instytut Badawczy.

Nie wystarczy sprawdzić samej marki. Znaczenie ma dokładna nazwa modelu, wariant urządzenia oraz parametry widoczne w konkretnej pozycji na liście. W przypadku zmian nazewnictwa lub aktualizacji urządzenia warto poprosić sprzedawcę o jednoznaczne potwierdzenie zgodności oferowanego modelu z wpisem na liście ZUM.

Więcej o znaczeniu listy ZUM przeczytasz w artykule: program „Czyste Powietrze” — lepsze standardy w trosce o osoby korzystające z programu.

Program „Moje Ciepło”

Nie należy przedstawiać programu „Moje Ciepło” jako pewnego źródła dopłaty w 2027 roku. Dotychczasowa edycja ma trwać do końca 2026 roku albo do wyczerpania budżetu.

Jeżeli w 2027 roku zostanie ogłoszona kontynuacja programu albo nowy instrument wsparcia dla nowych domów, warto opisać go dopiero po publikacji oficjalnego regulaminu i warunków naboru.

Informacje o dotychczasowych formach wsparcia znajdziesz w naszym tekście: pompy ciepła z dofinansowaniem — nie tylko w programie „Czyste Powietrze”. Limity i terminy opisane w tym materiale mogą jednak nie obowiązywać w 2027 roku.

Najpierw budynek, potem pompa

Najważniejsze pytanie nie brzmi: „którą pompę kupić?”, ale: „ile ciepła rzeczywiście potrzebuje mój dom?”.

Dobór urządzenia powinien opierać się na obliczeniu projektowego obciążenia cieplnego budynku. Pokazuje ono, jaka moc grzewcza jest potrzebna w najzimniejszych warunkach przyjętych dla danej lokalizacji.

Nie należy wybierać mocy pompy wyłącznie według metrażu domu, liczby mieszkańców, mocy starego kotła ani uproszczonej zasady „1 kW na 10 m²”. Taki sposób może prowadzić zarówno do przewymiarowania, jak i niedoszacowania urządzenia.

Przed wyborem pompy trzeba sprawdzić:

• Stan izolacji ścian, dachu, podłogi i stropu
• Szczelność oraz jakość okien i drzwi
• Rodzaj wentylacji w budynku
• Wielkość grzejników i wymaganą temperaturę zasilania
• Możliwość zastosowania ogrzewania płaszczyznowego lub modernizacji grzejników
• Zapotrzebowanie na ciepłą wodę użytkową
• Moc przyłączeniową oraz stan instalacji elektrycznej
• Lokalizację jednostki zewnętrznej, hałas i odległość od okien oraz sąsiedniej zabudowy

OZC, EU, EP, COP i SCOP

Skrót	Znaczenie praktyczne
OZC / obciążenie cieplne	Informuje, jakiej mocy grzewczej wymaga budynek w projektowo najzimniejszych warunkach.
EU	Roczne zapotrzebowanie budynku na energię użytkową, np. do ogrzewania.
EP	Wskaźnik energii pierwotnej stosowany w ocenie charakterystyki energetycznej budynku.
COP	Chwilowa efektywność pompy w określonych warunkach testowych.
SCOP	Sezonowa efektywność urządzenia, lepiej pokazująca jego działanie w ciągu roku.

COP podawany dla warunków A7/W35 nie opisuje pracy urządzenia przez całą zimę. Parametr ten odnosi się do temperatury powietrza zewnętrznego wynoszącej +7°C oraz temperatury wody zasilającej 35°C.

W rzeczywistych warunkach pompa pracuje również przy niższych temperaturach, a instalacja może wymagać wyższej temperatury zasilania. Dlatego przy porównywaniu urządzeń warto analizować przede wszystkim SCOP oraz dane dotyczące mocy i efektywności przy niskiej temperaturze zewnętrznej.

Ile prądu zużyje pompa ciepła?

Roczne zużycie energii elektrycznej zależy przede wszystkim od zapotrzebowania domu na ciepło i sezonowej efektywności pompy.

Uproszczony sposób obliczenia wygląda następująco:

energia elektryczna na ogrzewanie = roczne zapotrzebowanie na ciepło / SCOP

Przykładowo dom o powierzchni 140 m² i zapotrzebowaniu na ogrzewanie wynoszącym 50 kWh/(m²·rok) potrzebuje około 7 000 kWh ciepła rocznie. Przy SCOP równym 4,0 samo ogrzewanie wymaga orientacyjnie około 1 750 kWh energii elektrycznej rocznie.

Do końcowego wyniku trzeba doliczyć energię na przygotowanie ciepłej wody użytkowej, pracę pomp obiegowych i automatyki, ewentualne użycie grzałki elektrycznej oraz odszranianie jednostki zewnętrznej.

Ten sam model pompy może działać bardzo oszczędnie w nowym domu z ogrzewaniem podłogowym, a znacznie mniej efektywnie w budynku nieocieplonym, wyposażonym w instalację wymagającą wysokiej temperatury zasilania.

O pracy urządzenia w niskich temperaturach przeczytasz szerzej w artykule: jak pompa ciepła działa w zimie.

Monoblok czy split?

Pompa typu monoblok ma cały układ chłodniczy fabrycznie zamknięty w jednostce zewnętrznej. Do budynku prowadzone are przewody z wodą lub roztworem glikolu.

W pompie typu split jednostka zewnętrzna i wewnętrzna są połączone przewodami chłodniczymi. Wykonanie tych połączeń jest elementem prac instalacyjnych i podlega wymaganiom dotyczącym czynników chłodniczych.

Nie ma rozwiązania lepszego w każdej sytuacji. Monoblok może uprościć montaż układu chłodniczego, ale wymaga odpowiedniego zabezpieczenia instalacji wodnej przed zamarzaniem. Split ogranicza obecność wody na zewnątrz, lecz wymaga fachowego wykonania połączeń chłodniczych — a od 2027 roku także dostosowania oferty do nowego progu GWP dla urządzeń do 12 kW.

Czy bufor jest zawsze potrzebny?

Nie zawsze. Bufor nie jest automatycznym elementem każdej instalacji z pompą ciepła.

W niektórych układach może pomóc zapewnić wymagany przepływ, zwiększyć zład wody, wspierać pracę podczas odszraniania albo rozdzielić hydraulicznie kilka obiegów grzewczych. W innych przypadkach może być zbędny, a jego niewłaściwe zastosowanie może zwiększać straty i komplikować instalację.

O potrzebie zastosowania bufora powinny decydować wymagania producenta pompy, projekt hydrauliczny, liczba obiegów grzewczych, obecność termostatów i siłowników, minimalny wymagany przepływ oraz pojemność wodna całego układu.

Pompa ciepła i fotowoltaika

Pompa ciepła i instalacja fotowoltaiczna mogą dobrze współpracować, ale warto unikać uproszczenia, że fotowoltaika „zasila pompę zimą”. Właśnie zimą produkcja energii ze słońca jest najniższa, a zapotrzebowanie na ogrzewanie — największe.

Instalacja PV może jednak poprawić roczny bilans zakupu energii z sieci i zwiększyć opłacalność całego systemu. Automatyka EMS lub HEMS może przesuwać część pracy pompy na godziny wyższej produkcji energii, na przykład przez wcześniejsze przygotowanie ciepłej wody użytkowej.

Warto jednak unikać nadmiernego podnoszenia temperatury zasilania instalacji tylko po to, aby zużyć nadwyżkę energii z fotowoltaiki. Im wyższa temperatura wody wymagana przez instalację, tym niższa może być efektywność pompy ciepła.

Funkcja SG Ready może ułatwiać komunikację pompy z automatyką energetyczną, ale nie jest warunkiem koniecznym do współpracy urządzenia z instalacją fotowoltaiczną.

Siedem pytań do wykonawcy

Przed podpisaniem umowy warto poprosić wykonawcę o jasną odpowiedź na siedem pytań:

1. Jaka jest projektowa strata ciepła budynku i na jakich obliczeniach oparto dobór mocy pompy?
2. Jak urządzenie zachowa się przy temperaturze projektowej dla mojej lokalizacji?
3. Jakiej temperatury zasilania będzie wymagała instalacja podczas mrozu?
4. Czy istniejące grzejniki będą wystarczające bez pracy na wysokiej temperaturze?
5. Czy w projekcie potrzebny jest bufor, a jeśli tak — jaką funkcję ma pełnić?
6. Co dokładnie obejmuje cena: fundament, elektrykę, zasobnik c.w.u., odwodnienie, uruchomienie i dokumenty do dotacji?
7. Czy dokładny wariant urządzenia znajduje się na aktualnej liście ZUM?

Najczęściej zadawane pytania

Ile kosztuje kompletna pompa ciepła w 2027 roku?

Nie ma jednego cennika. Orientacyjne ceny rynkowe z 2026 roku wskazują na około 35–60 tys. zł dla kompletnej instalacji powietrze–woda oraz około 60–100 tys. zł lub więcej dla instalacji gruntowej. Ostateczny koszt zależy od budynku, zakresu modernizacji, rodzaju urządzenia i lokalnych warunków wykonawstwa.

Czy „Czyste Powietrze” będzie wspierać pompy ciepła w 2027 roku?

Według zapowiedzianych zasad program ma od 2027 roku wspierać spośród elektrycznych źródeł ogrzewania wyłącznie pompy ciepła. Wysokość dotacji i warunki przyznania środków należy jednak sprawdzić w aktualnym regulaminie przed podpisaniem umowy.

Czy program „Moje Ciepło” będzie działał w 2027 roku?

Nie należy tego zakładać bez oficjalnego komunikatu. Dotychczasowa edycja programu ma trwać do końca 2026 roku albo do wyczerpania budżetu. Informacje o ewentualnej kontynuacji należy śledzić na stronach NFOŚiGW.

Czy od 2027 roku nie będzie można kupić pompy z R32?

Będzie to zależało od typu urządzenia. Ograniczenia obejmują nowe pompy ciepła typu split (powietrze–woda) do 12 kW zawierające F-gazy o GWP od 150 wzwyż — to właśnie ten segment traci możliwość korzystania z R32 w nowo wprowadzanych do obrotu modelach. Nie dotyczy to pomp monoblokowych ani użytkowania już zamontowanych urządzeń, a sprzęt wprowadzony do obrotu przed 1 stycznia 2027 roku będzie mógł być nadal sprzedawany z zapasów i instalowany.

Czy pompa powietrzna poradzi sobie przy -20°C?

Wiele nowoczesnych pomp powietrze–woda może pracować przy bardzo niskich temperaturach, ale wraz ze spadkiem temperatury zewnętrznej maleją zwykle dostępna moc i efektywność. To, czy urządzenie pokryje całe zapotrzebowanie domu bez wsparcia grzałki, zależy od jego charakterystyki oraz prawidłowego doboru do budynku.

Czy pompa ciepła zawsze potrzebuje bufora?

Nie zawsze. Bufor może być potrzebny w określonych układach hydraulicznych, ale nie powinien być dodawany automatycznie. Decyzja musi wynikać z projektu instalacji i wymagań producenta urządzenia.

Źródła i dokumenty

1. NFOŚiGW, program „Czyste Powietrze” — aktualne regulaminy, komunikaty oraz informacje o kosztach kwalifikowanych: czystepowietrze.gov.pl.
2. Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz NFOŚiGW — komunikaty dotyczące zmian programu „Czyste Powietrze” i zasad wsparcia od 2027 roku.
3. Lista Zielonych Urządzeń i Materiałów ZUM, Instytut Ochrony Środowiska — PIB: lista-zum.ios.edu.pl.
4. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/573 z 7 lutego 2024 roku w sprawie fluorowanych gazów cieplarnianych, w szczególności załącznik IV określający harmonogram zakazów wprowadzania do obrotu poszczególnych typów urządzeń.
5. NFOŚiGW, program „Moje Ciepło” — informacje o statusie naboru i ewentualnej kontynuacji programu.
6. PN-EN 12831 — norma dotycząca obliczania projektowego obciążenia cieplnego budynków.

Informacje o programach dotacyjnych, cenach urządzeń i wymaganiach technicznych mogą się zmieniać. Przed zakupem i podpisaniem umowy należy sprawdzić aktualne dokumenty programu, obecność urządzenia na liście ZUM oraz wykonać indywidualne obliczenie obciążenia cieplnego budynku.